Biosintesis Nanopartikel Perak (NPP) Menggunakan Ekstrak Buah Kersen (Muntingia Calabura L.) Asal Pulau Timor dan Aplikasinya pada Sensor Kertas Berbasis Smart Phone untuk Analisis Ion Merkuri

  • David Tambaru(1*)
    Program Studi Kimia, Fakultas Sains dan Teknik, Universitas Nusa Cendana
  • Maria D. Kaka(2)
    Program Studi Kimia, Fakultas Sains dan Teknik, Universitas Nusa Cendana
  • Reinner I. Lerrick(3)
    Program Studi Kimia, Fakultas Sains dan Teknik, Universitas Nusa Cendana
  • (*) Corresponding Author
Keywords: Biosintesis nanopartikel perak, sensor kertas berbasis smartphone, merkuri

Abstract

Telah dilakukan penelitian biosintesis nanopartikel perak (NPP) menggunakan ekstrak
buah kersen (Muntingia calabura L.) asal pulau Timor dan diaplikasikan pada sensor kertas
berbasis smartphone untuk analisis logam merkuri. Tujuan dari penelitian adalah untuk
mensintesis NPP menggunakan ekstrak buah kersen dari pulau Timor dan NPP tersebut
dipergunakan menganalis logam merkuri dengan metode sensor kertas berbasis smartphone.
Hasil penelitian menunjukan biositesis NPP dari ekstrak buah kersen asal pulau Timor berhasil
disintesis. Hal ini ditunjukan oleh perubahan warna dari bening menjadi jingga kecoklatan dan
panjang gelombang 430-450 nm pengukuran pada spektrofotmeter UV-VIS. NPP yang disintesis
menggunakan ekstrak rebusan pada suhu ruang lebih mampu bertahan daripada NPP yang
disintesis dengan disinari matahari. Sementara NPP dari ekstrak jus daging buah kersen pada
suhu ruang menghasilkan NPP yang cukup stabil. Sedangkan NPP dari ekstrak jus daging buah
kersen dengan penyinaran matahari, sintesis berlangsung spontan (NPP sangat tidak stabil).
Aplikasi NPP pada sensor kertas berbasis smartphone untuk analisis merkuri memberikan respon
positif. Hal tersebut ditunjukan oleh perubahan intensitas warna merah pada kertas sensor yang
dideteksi oleh kamera smartphone. Intensitas warna merah tersebut semakin menurun seiring
dengan meningkatnya konsentrasi Hg2+ yakni dalam rentang 5 hingga 60 ppm.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Solution
Silver
doi:10.2116/analsci.33.831
Nanoparticles.
Anal
Sci.
2017;33(7):831-837.
Nitti F. Synthesis of gold nanoparticles and their application for detection and removal of
water contaminants. Media Sains. 2014;13(2):221-232.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
Magdy G, Aboelkassim E, Abd Elhaleem SM, Belal F. A comprehensive review on silver
nanoparticles: Synthesis approaches, characterization techniques, and recent
pharmaceutical, environmental, and antimicrobial applications. Microchem J.
2024;196:109615. doi:10.1016/j.microc.2023.109615
Sharma S, Dubey A, Singh A, Sundramoorthy AK, Arya S. Eco-friendly synthesis of silver
nanoparticles for electrochemical detection of 2,4-dichlorodiphenyltrichloroethane.
Microchem J. 2026;225:118277. doi:10.1016/j.microc.2026.118277
Sari PI, Firdaus ML, Elvia R. PEMBUATAN NANOPARTIKEL PERAK (NPP) DENGAN
BIOREDUKTOR EKSTRAK BUAH Muntingia calabura L UNTUK ANALISIS LOGAM
MERKURI. ALOTROP J Pendidik Dan Ilmu Kim. 2017;1(1):20-26.
milk
using
Iwai K, Iwai-Shimada M, Tatsuta N, et al. High-throughput mercury speciation analysis of
breast
HPLC-ICP-MS.
doi:10.1016/j.microc.2025.113142
Microchem
J.
2025;211:113142.
Syversen T, Kaur P. The toxicology of mercury and its compounds. J Trace Elem Med Biol.
2012;26(4):215-226. doi:10.1016/j.jtemb.2012.02.004
Górecki J, Burmistrz P, Trzaskowska M, Sołtys B, Gołaś J. Method development and
with
validation for total mercury determination in coke oven gas combining a trap sampling
method
CVAAS
doi:10.1016/j.talanta.2018.05.098
detection.
Talanta.
2018;188:293-298.
Bolea-Fernandez E, Rua-Ibarz A, Anjos JA, Vanhaecke F. Development and initial
evaluation of a combustion-based sample introduction system for direct isotopic analysis of
mercury in solid samples via multi-collector ICP-mass spectrometry. Talanta.
2024;276:126210. doi:10.1016/j.talanta.2024.126210
10. Takemura K, Iwasaki W, Morita N, et al. Three pretreatment technologies for the highly
sensitive electrochemical quantification of mercury in soil in the presence of interfering
substances. Talanta. 2026;302:129399. doi:10.1016/j.talanta.2026.129399
11. Almeida MIGS, Jayawardane BM, Kolev SD, McKelvie ID. Developments of microfluidic
paper-based analytical devices (μPADs) for water analysis: A review. Talanta.
2018;177:176-190. doi:10.1016/j.talanta.2017.08.072
12. Kusmawan ZA, Nauledo G, Nitti F, Tambaru D. Pengembangan Sensor Berbasis Kertas
dengan Detektor Smartphone Untuk Analisis Boraks dalam Matriks Mie Basah. Chem
Notes. 2025;7(2):1-9. doi:https://doi.org/10.35508/cn.v7i2.26342
10
DOI : xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
13. Dawan P, Chaiyasith WC, Sawangmek S. Development of a paper-based analytical device
integrated with a custom-built smartphone application for on-site colorimetric water quality
testing. Talanta. 2026;298:128957. doi:10.1016/j.talanta.2025.128957
14. Tambaru D, Rupilu RH, Nitti F, Gauru I, Suwari. Development of paper-based sensor
coupled with smartphone detector for simple creatinine determination. In: AIP Conference
Proceedings. Vol 1823. AIP Publishing; 2017:020095. doi:10.1063/1.4978168
15. David T, Grandivoriana NA, Fidelis N. Digital-Based Image Detection System in Simple
Silver Nanoparticles-based Cyanide Assays. Res J Chem Environ. 2018;22(Special Issue
II):10-14.
16. Nitti F, Ati WA, De Rozari P, Ola PD, Tambaru D, Kadang L. Simple Microfluidic Paper
Based Analytical Device (μ-PAD) Coupled with Smartphone for Mn(II) Detection Using
Tannin as a Green Reagent. Indones J Chem. 2023;23(4):1095. doi:10.22146/ijc.82511.

PlumX Metrics

Published
2026-07-28
How to Cite
Tambaru, D., Kaka, M., & Lerrick, R. (2026). Biosintesis Nanopartikel Perak (NPP) Menggunakan Ekstrak Buah Kersen (Muntingia Calabura L.) Asal Pulau Timor dan Aplikasinya pada Sensor Kertas Berbasis Smart Phone untuk Analisis Ion Merkuri. Chemistry Notes, 8(1), 1-13. https://doi.org/10.35508/cn.v8i1.29845

Most read articles by the same author(s)

Obs.: This plugin requires at least one statistics/report plugin to be enabled. If your statistics plugins provide more than one metric then please also select a main metric on the admin's site settings page and/or on the journal manager's settings pages.